أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

22

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

عجب نيست از كار محمّد كه ميگويد كه : مر امر فرموده‌اند كه : با مردمان كارزار كن تا بگويند : لا إله الّا اللّه ، آنگه از گبركان هجر و اهل ذمّت جزيه قبول مىكند ، ايشان را چرا بر كفر رها مىكند و عرب را بر اسلام اكراه مىكند ؟ خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : اى مردمان گرويده بر شماست كه خويشتن را و احوال خويشتن را مراعات كنيد شما را زيان ندارد ضلال آنكس كه او بر ضلال باشد چون شما بر هدايت باشيد و اجابت كنيد چون رسول صلّى اللّه عليه و آله شما را دعوت كرده باشد و اعذار و انذار كرده ؛ مرجع و بازگشت شما جمله با خداى است ضالّ و مهتدى را ؛ شما را خبر دهد به آنچه شما كرده‌ايد به آنكه مهتدى را ثواب دهد و ضالّ را عقاب كند عبد اللّه مسعود گفت : آيت بر تقيّه محمول است مراد آنانند كه امر معروف و نهى منكر نيارند كردن ، گفت : چون حال چنين باشد خود را و احوال خود را مراقبت كنيد اگر كسى گمراه باشد بر شما تاوان نيست بعضى ديگر گفتند : معنى آيت آنست كه : بر شما باد كه خود را نگاه داريد چه اگر امر معروف و نهى منكر كنيد تا آنگاه كه ببينيد كه مردمان دنيا بر دين گزيدند و در فرمان بخيل شدند و متابعت هواى نفس بر دست گرفتند و هر كس برأى خود معجب و مستبدّ شد آنگه هر كسى حصّهء نفس خود را و آنچه را كه بخاصّهء او باز گردد نگاه داريد و عوام را به كار خود رها كنيد كه از پس شما روزگارى خواهد آمدن كه آن ايّام صبر باشد ؛ در آن ايّام هر كس كه بطاعت خداى عمل كند ضلال ديگران او را زيان ندارد بلكه ضلال او هلاك خود او باشد ، و آنكس كه در آن وقت مثل عمل شما كند يك طاعتش را پنجاه ثواب باشد و هر مردى از ايشان پايهء پنجاه مرد از شما دارد گفتند : يا رسول اللّه يكى از ايشان و پنجاه از ما ؟ - گفت : بلى يكى از ايشان و پنجاه از شما ، و بروايتى ديگر يكى از ايشان و پنجاه بلكه پانصد از شما . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 106 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهادَةُ بَيْنِكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنانِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ أَوْ آخَرانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَأَصابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ تَحْبِسُونَهُما مِنْ بَعْدِ الصَّلاةِ فَيُقْسِمانِ بِاللَّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَناً وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى وَ لا نَكْتُمُ شَهادَةَ اللَّهِ إِنَّا إِذاً لَمِنَ الْآثِمِينَ ( 106 )